Dashuri me ngjyrë

 

 

                                                                  APoemë                                        

 Nga :Mimoza Hysa

 

1

Ishte viti 1985. Ditë e shtunë. Ai kishte ardhur nga fshati Shtimë për të bërë shkollë të lartë. Për t’u bërë poet! Kishte sjellë me vete një flladrim blegërime delesh, një pyll me gjithë gjeth’. E ngjiste shkallët e fakultetit të gurtë. Ngjyrë hiri mjegullinë. Me xhaketë teritali e pantallona vijëdrejtë. Me çantë meshinë të zezë. Flokë të prera shkurt. Kishte ardhur t’i tregonte qytetit të bjerrë se çdo të thotë të kesh botë! Sidomos vajzave të brishta që mbështillnin flokët me fjongo si fëmijtë. Kishte ardhur edhe për to. Netëve në konvikt e gërryente qytetërimin me laps kopjativ. Gërvishte deri në brinjë mefshtësinë që nuk dinte sa shpirt kishte në fshatin e tij me borë gjithë dimrin. E kishte pritur kaq shumë këtë ditë për shpërthim.

Dhe është e hënë. Ora e dytë. Leksion te salla 116. Letërsi e Huaj me shkrimtarin Nevruz. Një lëmsh i madh fustanesh verorë, sandalesh me rripa e flokësh kaçubë. Një det studentësh fryrë kapicë, e s’ke ku t’i pushosh sytë. Stolat janë zënë, s’ka vend. Kur hyn, ajo, e brishtë, si kërcell i ujtë, belhollë e me flokët flori prerë shkurt. Kaçurrel i kërcyer në ballë e sytë jeshilë të trembur, si pulëbardhë. A më hap pak vend? Patjetër Vilmë, si mund të them jo. E ka ngjeshur pas pantallonit të tij terital kofshën e gjatë, fshehur në pantallona bluxhins. Me xhepa shumë. Si në filma të paparë amerikanë. E seç ka një kundërmim, seç ka një aromë…

Djalin le ta quajmë Jeton. Është ditë shtatori me diell.

2

Duhet ta dëgjojë, në fakt, të gjithë mësimin mbi eposin e kalorësve të shekullit XII, se i duhet të ndërhyjë, të bëjë një nga ato pyetjet me spec, psh, për Këngët e Rolanit: Profesor Nevruz, me leje, a më dëgjon, jam unë, quhem Jeton, pra, a s’ju duket profesor se Këngët e Rolanit në gjuhën oçitanike përgjasin me eposin tonë të kreshnikëve? Nga je ti Jeton? Nga fshati Shtimë, profesor, por po thoja për temat që trajtojnë, më duket se aviten, psh dueti i miqve Orlando-Oliver, a nuk është pak a shumë si Muji me Halilë, e vaji i Ajkunës si të motrës së Oliverë? Jeton, kur të kemi seminar, kupton. Po ndërkohë sytë e butë të Vilmës po e përpijnë, i ka shkruar në cep të fletores: “Je i madh, peshkop!” pa kuptuar asnjë grimë, po kaq mjafton. E ai ia rrëshqet sytë, në atë pjesë të bluzës rozë ku zbërthehen si pa të keq dy komça e varet njëra anë, për t’u dukur ah, një kodrinë, e ëmbël, rrumbullake. Do të ulem përherë me ty, më ruaj vend; dhe çohet se zilja ka rënë e nuk ia kanë ngenë Nevruzit që përpiqet të përmbyllë fjalinë. Zhurmë e rrëmujë, ca sy që e shohin tek-tuk se ai, fshatari me pantallona teritali, na dikërka shumë, ai që shtrëngon çantën mëshinë si gremç për t’u kapur, na qenka student i mirë. Vilmës i afrohet një zgërdallë, me trup madhosh e këpucë të lehta, ngjyrë blu e të bardhë, jo ashtu si këpucët e tij me shollë e me qafa e gjalme të këputura, po njëfarë atletesh si turistë, dhe ia hedh dorën në qafë: Hë, pra, a po na organizin një festë të vogël, se u bëmë bajat, nja tre a katër shokë t’i sjell unë, djem kinga, ti merr ato shoqet e gjuhëve të huaja, se më ka zënë keq me atë brunen e anglishtes, atë me kaçurrela, si e ka emrin dreqi…Silvën! Eh, tamam, Silvën, vajzën e ministrit, a s’ma thërret? Jetoni i dëgjon nga pas si t’i shkasë përngjalë një botë e huaj, një botë përrallë, ku asgjë nuk është problem, edhe pse nuk e dinë vajin e Ajkunës, as duan t’ia dinë, as ua ngjet! O zot, sa bosh janë këta njerëz, thotë, dhe turbull ëndërron të kalojë qoftë një ditë ashtu me ato mend, në të njëjtin vend, me vajza si Vilma përkrah, me ata sy mëndafsh, në boshllëk, të jetë një ndërmjetësinë, herë herë si Kafkë e herë herë si Oskar Uajlld…

3

Aty në bibiotekë ku mbyllet me orë, mendon nganjëherë, po sikur? Sikur për shembull, Vilma, të bëhet mikesha e tij? Larg qoftë! E ç’mund të flisnin bashkë?! Në logjikën zinxhir të fshatarit të mirë s’ka vend për gërdallë e gungë, për ngërç lëmsharak me flatrime farfurinë, për botë flu, që dot s’e kap, pa kornizë e kuptimin kulm…e megjithatë e lëshon veten në ëndërrim, ashtu kot, ndërkohë që zhgarravit fletën e bardhë, e shkruan poezi, për vajzën Linë në fshat që e pret, e rrugët janë zënë me dëborë. Ah, me dëborë e pa kalim në fakt, i duket rruga lak e Elbasanit, sa herë varet poshtë në qytet, me shpresë, se në rrugicat përqark do të dalë ajo, me sytë mëndafsh…dhe humbet në hullitë e filozofisë, në trishtimin Sorel, e afshi përbrenda e ngroh, kur i mardhen gishtrinjtë, në atë dreq bibliotekë, me lagështirë, në katin përdhesë. Është nëntor dhe bie shi. Pikojnë drurët e gështenjave e vishen me tis të patjerrë oborret e ambasadave ku nuk sheh kurrë njeri. Si lulishte në kartolinë, diku larg në Paris a Lion. Turret jashtë si Xheku marinar në kërkim të një Ruthi me kulturë. Rrugicat e qeta përbri, me vila me grila të rëndë e bar të njëllojtë, për çudi, lule me boçë të rrumbullaktë, e s’ka njeri, as fëmijë, që të kapen kacafyt, të bëjnë kërdinë…

4

…në po këtë orë në shtëpinë e tij do të ketë plasur sherri në dhomë mes motrave se kush e kush ta veshë golfin rozë për të dalë në të vetmen shëtitje, tëposhtë, te dyqanet për bukë. E Zana që s’do të mjelë përherë dhitë e fshihet në kopsht, derikur babait i kërcen balli e bret me sa ka në kokë: Ku je futur, moj, shtrigë, a po del? O zot! Ç’më ka gjetë, me gjashtë femra pela që s’kam ku i shes, i mjeri unë! E nëna gjithëherët e sëmurë, me fustan si plakë e pantullë, me sheshone llastiku e kryt’ e lidhë, sillet të bëjë një çikëz darkë, sa në kopsh e në oxhak, e nëpërdhëmb: mos bërtisni aq fort, ju shtifsha në dhé, zonin mos ua ndijnë,  se kujtojnë se doni burrë, e shkreta unë, ç’më ka zonë me ju!

5

 Sa mirë, ç’fat për djalin që i ka lënë larg e është në qytet, edhe pse kaq zbraztë, edhe pse kaq akullinë, me ta shtrëngu’ zemrën si zog në furrik! Po, ja aty tej, kalon Vilmë e brishtë dhe ngre sytë si bisht akrepi ta helmojë, ah sytë si shigjetë! Jeton, po ti? Ç’ne këtej? Ashtu kot. Po merrja ajër, nga po shkon? Këtu afër kam shtëpinë, a po vjen? Si tha, a e dëgjoi? Si tha, me të vërtetë? Hajde të tregoj librat e mi, do të çuditesh, edhe pse tamam s’e di sa janë e çfarë, po meqë të pëlqejnë, hë pra, pse rri si dru? Ah, po, po, po vij. Ja vila përtej, me portë të rëndë, me dritare me grila druri jeshilë e perde mëndafshi. Jetonit, i ka ardhur dita t’ia thotë sesa e kotë është bota e kësaj vajze, sa e kotë. Nuk ka fishkëllimë gjarpri, nuk ka burim me ujë kroi, nuk ka as lulëkuqe në tërshërë. Është jetë në kuti prej xhami. E ndërsa ndrojtur përmbushet me monologë, fryhet me folje të kohëve të lashta e me thelbin kuptim, pa formë, pengohet në shkallë, në tapetin jeshilë, që s’është bar. Ja, edhe këtë do t’ia thotë, se të gjithë njerëzit bosh imitojnë plotësinë. Si ky tapet. Imitojnë, gjithsesi jo origjinalë, jo si kafsha e shpellës që bret kushtrim e shijon mishin e gjallë. Të gjithë këta njerëz nuk janë thelb, janë formë. Do t’ia thotë! Edhe pse lidhjen logjike zinxhir ende mirë s’e thith, veç e riprodhon. Po në koridorë zgjatohet një bibliotekë me libra gjithfarë, në frëngjish, anglisht, italisht dhe ca fjalorë, e ka humbur kur i prek me dorë. Jeton, kjo është gjyshja Simonet; Buon jour! Ah, moj, nëno, sa herë të kam thënë në shqip se na fike, a merr vesh? I zgjat dorën që dridhet purtekë djaloshi një zonje me shall blu në supe, e flokë të bardhë të prerë shkurt. Po djali, emri si i thonë? Jeton, madam, Jeton. Bukur, më pëlqen. Sakaq ia ka tërhequr Vilma dorën dhe e fut në dhomë të vet. Hajde se po nisi, s’të ndahet. Do muhabet! Është nëna e mamit Florë, a e di që i kam në kurbet? Qeshet si kanarinë. Pastaj i bie në fytyrë një tis trishtim e vë pak muzikë në magnetofon. Kumbojnë në dhomë Vivaldi me stinë, ai zë vend në kolltuk e shëtit sytë si i ngrirë. Unë jam jetime, në këtë kafaz! E kafazi ka piktura në murë ku varen ca lule magji, e ka sixhade të trashë nën këmbë, të butë me orientin në miniaturë, e një shtrat me çarçafë ku fle perëndimi…Ah, kjo muzikë më vel. Sa prindër debilë që kam, u kam thënë pak ritëm, po kujt i flet. Të mban babi leksion për partinë, e hajde dilja pastaj. Apo në telefon, ç’mund t’i thuash në telefon! Var sytë si ujvarë dhe mërzia ia vesh fytyrën si myshk. I qahet poetit Jeton e ia derdh trishtimin jargë. Prandaj e ka thirrur, se kurrkujt s’mund t’i thotë ato që mund të kuptojë një poet. Se sa vështirë, ah sa e mjerë është të rritesh pa prindër në shtëpi. Ka lindur në Athinë, një verë ka kaluar në Paris, ca javë në Lisbonë, ka parë vërtet, po një herë në vit, gjithë kohën e mbetur me gjyshërit në shtëpi. Se prindërit janë ambasadorë. Ti s’mund ta besosh sa mjerim. A do një çokollatë! Dhe i vë një lumni sorosoj ngjyrash, po shpejt ia shtyn me dorë: Apo s’të hahen? Mua s’më pëlqejnë, e ku ta lashë? Atë çast ia ka zilinë e i rritet në gjoks një pickim si brisk në damarë. Ka kaq fat kjo Vilmë! Dhe fati është i padrejtë, përderisa ai nuk ka. Dhe e drejta, në këtë shoqëri a nuk është me të varfërin, mor aman? A nuk duhet të jemi barabar? Po ku gjyshja ime që ve vorbën e groshës që në mëngjes e ku kjo borgjeze me shall! Të mbeti mendja tek gjyshja Simonet? Po deshe të praktikosh frëngjishten hajde flit, po aman, jo gjatë, se del fjala se të bën mësim. Simoneta është lindur në Nantë dhe është njohur me gjyshin në Paris, kur studionte mjekësi në kohë të Zogut. Janë të lashtë! Prandaj mami di gjithë ato gjuhë dhe bredh botë. Për fat gjyshi ndihmoi partizanë në mal kur qe lufta, kurse gjyshja e di që beson në komunizëm të barabartë, ka qenë në celulë dhe në Francë. Po, ah sa të lodhshëm që janë, gjithnjë si bletë të dy mbi kokë. Gjithë ditën në shtëpi e të përgjojnë, nuk u shpëton dot. Jetë e kotë. Jetim. Vajzës në syçkat e bukur i rrjedhin lotë. Jetoni i shkon krahun qafas e me gishtrinjtë që i dridhen e cik në faqe dhe i thotë: Më vjen keq për ty, ah, sa më vjen keq. Kjo jetë është vërtet një mënxyrë. Unë jam rritur i lumtur, me prindër e bagëti. Me zogj e me shtëpi, me natyrë. E lehta Vilmë, ia ka zili.

E çfarë lëshmi personazhesh në poemë, pa vijë të drejtë e pa bosht, pa tipizim. E ku don të dalë e gjithë kjo shoqëri, këta njerëz që s’dinë s’e ç’janë? Kjo botë e ngërthyer në rrjetë? Janë fshirë me laps kornizat karakter për ta gërryer shpirtin në origjinë, në njeriun Hamlet a të përjetshmin Don Zhuanë? Apo mos thjeshtë janë shqiptarë, në botën frigorifer, të ngrirë në sistem? Ata e dinë…

5

Si përfundim, nuk mund të ishin shokë se kishin dy botë si rruzuj që s’puqen në qiell, e megjithatë në mëngjes Vilma vjen me turr dhe e mbërthen në bërryl: Jeton, a më ndihmon pak në seminar, se Bajronin s’e kam prekur me dorë. Dhe ishte janar, ditë e shplarë, datë shtatë, e Vilma ka veshur një pallto të gjatë e mban dorashka lëkurë, kaçurrelin rebel e ka fshehur nën kapuçë, ndërsa ai i ka gishtat ashkël e të ngrirë, i ngroh me frymë. Ç’është ky fat! Mund t’ia shpjegonte me ditë e me natë, t’ia këndonte princin Harold deri në fund, veç sytë, ata sy mëndafsh ta ndiqnin në buzë. E përqark ka të tjerë që i sillen si harpinj me ato këpucë të buta e xhupa të rëndë: Nesër Vilmë, kemi një festë tek unë. Jetoni shfryhet si tullumbac i shpumë dhe mbyllet në dhomë me Gjonin shok, që gërryen kavanozin me marmalatë dhe i thotë: Jeton, po mbylle atë dreq roman, a shkojmë nga konvikti i vajzave, se po gjuaj një, e ke parasysh atë të shkurtrën nga Gramshi, atë me flokë të zinj e gjoks të madh, hajde me mua, aman. Po Jetoni ynë ka më hall se po në atë konvikt rri dhe Elda nga Berati që i ngjitet si mastiç e i tregon sesi ka shkruar poezi për detin Egje, po dhe për detin e Zi; po pastaj flak matanë Kushërirën Betë dhe zbret me Gjonin duet të gjuajnë për vajza në të mjerin konvikt ku varen televe brekë të bardha pambuku Gjirokastre, si pulëbardha. E Gjoni fishkëllin me jakën e xhaketës ngritur përpjetë prej të ftohtit, flokët e lëpirë nga yndyra e puçrrat në fytyrë, ndërkohë Elda e Jetonit ka zbritur vetëtimë. Dhe i flet në vesh: Oh, sa mirë që të pashë, sa mirë! Kam shkruar për partinë një poezi. E çuçurit, kjo vajzë ka durim, po ky është fati i tij, duhet ta kuptojë, patjetër që kjo vajzë atje në fshat vë shaminë në kokë dhe merr lopatën e pastron burgun e lopës, heq bajgat me çizme llastiku e shtron byk, ja faqet e djegura nga dielli, por çuçurit pa pushim, për jetën e lirë, për njeriun e ri dhe duhet t’i vijë mirë, është një rracë me të, e ardhmja e sigurtë me dritë. Është njeriu i ri. E rri e dëgjon mbështetur në pemë me sy tretur diku…

6

Vilma është sëmurë dhe i ka çuar fjalë të vij ta takojë. Sot nga mërzia kam bërë tri torta me krem, një me çokollatë, një tjetër me mollë. I kam bërë si pikturë, me pamje violine, apo si urë me lumë poshtë, a ka në fshatin tënd të tillë? Jetoni e shikon me lëng në gojë. Do të donte t’i hante me një frymë. I kam bërë për ty. Ia kalon me gisht një copëz krem në buzë dhe ai…e lëpin. Pastaj ia puth dorën me gishtërinjtë e hollë dhe e afron sa pak, se druhet, se mos fluturon si trumcak. Po kaçurrelin rebel e ka mbi sy dhe e çik në hundë; e goja ka një aromë si gjethe mentet në fshat…ia puth…e s’ndalon dot. Zjarrmia ia ka ndezur pazmin e zhyt gishtërinjtë në atë shkulm kallinjsh gruri të pjekur e tërheq pas vetes fort trupin e brishtë; i digjen buzët Vilmës e mundohet me zor t’ia heqë xhaketën teritali, po Jetoni u shkund: ah, mos, ka turp, për dreq, ka turp. Nuk duhet: ajo ka lëkurë mëndafsh dhe e tremb, pastaj një thirrje frengjisht ngrihet në kuzhinë: Po iki, vij herë tjetër. Ai duhet të mendohet mirë, se s’është me Eldën e Beratit, mund ta fusin në kurth, në kuvli gjarpërinjsh, të dalë shpejt: ka ardhur për shkollë e duhet patjetër të bëjë shkollë, po kjo vajzë s’e di, për të është gjithçka e lehtë, nuk ka asgjë problem. Po pse, Jeton, perëndon sytë, ç’kam unë?

7

Jemi në epokën me jetën me qëllim, me progresin ideal e përsosjen si njeri me vlerat rrumbullak. Ke shkallë për të ngjitur, ke karrierën si drejtim, e hierarki. Nëse ke mbirë në baltë mund ta shfrytëzosh e të bësh për lart, për të dalë në majë. Mjafton të kuptosh struktukturën si fuksionon, t’i gjesh çelësin flori. Jemi në epokën ku ecet vertikal, një drejtim i vetëm, si shigjetë, me vrull, pa hedhur sytë vërdallë. Pa kullotje të ndjerë e pa minibotë. Një trup i vetëm botë, ku huazon mendjen e gjithëkujt, të shokut pranë, të atij që drejton dhe më tepër s’ke nevojë. Jemi në kohë me logjikën si hell, po jo sipas mëndjes së gjithkujt, po vetëm me një mendje të trung, përndryshe je gabim. Jemi në epokë me miq e armiq, me të drejtë e krim. Nuk ka të ndërmjetmë, nuk ka hutim, as endje pa histori. Nuk mund të ketë Vilmë, është mefshtësi. Nëse është e tillë do të duhet për diçka, se këtu asgjë nuk mbin rastësisht, asgjë nuk gjallon pa ideal. Sa jetë e thjeshtë, mjafton ta ngulësh në tru historinë e të turresh si dem, atje ku është shtruar sofra e artë, për derra e arinj, atje nuk qingjat shërbejnë për t’u ngrënë. E Vilma është qingj i njomë, mish safi.

Unë sot jam tullë, Jetoni tërhell, nesër dua të jem kala, po më duhet pak strategji, a thua të mjaftojë Drajzeri me shokë e një thes Kadare për të sunduar qytet? A thua gjithë ky mundim mund të më bëjë mbret? Sa mësues si veten ka parë atje në fshat, shtatë male kaptuar, humbur në borë e në raki e konjak për të ngrohur gjinë dhe aty mbyteshin ëndrrat për partinë, dehej edhe Gogoli me shokë, martohej Gëtja me mërzinë. Jo, jo, ai duhet të tregohet me mend, t’i mjelë si dhitë gjithë këta shkrimtarë, të bëjë bereqet, se ndryshe do të humbasë si mijtë në arë dhe shpërthen në ide: Ja për këtë më duhet kjo princeshë! Rrotullohet natën në shtrat dhe e prek me dorë, e tund si shakullimë të vetmen armë që prindërit i kanë falë, me të duhet pushtuar botë; s’ia del dot me mend, s’ia del dot me taban dhe dielli është trembur nën gulçimë, bërë pluhur prej duhmës së zjarrmisë, në perëndim të ditës së gjashtë të muajit të gjashtë të vitit të mbrapshtë kur Jetoni ra në dashuri si djall…ose tha se me mirë se si kjo nuk ka, i duhej një vilmë, i duhej një vilmë për të gjetur një vrimë në kala, për t’i hyrë së prapthi si me kalë në Trojë e për ta bërë sheshinë; i duhej kjo vrimë, me emrin Vilmë e më mirë se të biesh në dashuri, të thuash: E dua me britmë, me ngulç në mesnatë, me thirrmë, o Vilmë, të dua, o Vilmë! Sakaq i mbetet të shungëllojë me dorë armën që i digjet si zjarr nën jorganë pa gojë pambuku të dalë e shuka gungë…

8.

Ah kjo vajzë, Vilmë, nuk e di se ç’është të kesh shtëpinë në Tiranë, e të kesh përreth gjithçkanë, nuk e di, e mbyll syçkat si ketrush, se ka vuajtur shumë përbrenda, e kërkon shpirtin e ndjeshëm ta kuptojë, e më mirë se një poet, më mirë se një Jeton! Ah, kjo vajzë, që sillet si kanarinë në shtëpinë vilë, me dhoma përbri e matanë, me kopsht me trëndafilë, ku dhe bari mbin njëlloj, me shilte mbi shezlonë, ku përkundet tejembanë, për të harruar vetminë…kjo vajzë, nuk e di se Jetoni përplaset me motrat në shtëpi se kush ta zërë krevatin me sustë, atë të butin, ku shpina nuk të thyhet dyshë, e në gjumë të ngjitet si musht këmba e palarë e të voglit që të zhytet në pëqi, e nuk të shqitet kurrë, se don, edhe ai, don të flerë aty ku shpina nuk të bëhet gurë e në gjumë kapic, nuk ke kohë, askurrë, të ndjesh vetmi…e në sofrën e madhe ku rreshtohen me turr e kërcasin lugët aluminë, në çorbën e përbashkët, duhet të kesh vëmendje, përqëndrim, se mbetesh pa gjë, lëpin lugën e zbrastë, të zgërdhihet përbri fëmiu i prapë, i shtati fëmi, i shkathti fëmi, përlytur deri në hundë, me qurre të thatë e gjellë të butë…e s’ka kohë aspak të mendosh se si të kesh nostalgji, të ndjesh mall…për kë?! Për kë, o zot! Të fryhet në gji një dëshirë e marrë, të marrësh një kosë të mprehtë, të madhe sa ta mbërthesh me zor, e të turresh për të shirë krejt, atë mal me njerëz që shtohen çdo ditë, në shtëpinë me çati të ramë; të bien si mijtë, një e nga nji, me lëtyrë e përlyrë në fytyrë, me dardha të lëngshme në stomak, me barkun e fryrë e buzët e ngjitur me fiq, t’i korrësh si kallamishte në kënetë e t’i bësh kapic, për ta ndjerë një herë, aman, një ditë, një grimë, nostalgjinë e përdalë, atë mall të huaj e kurvë, për njerëz njëherësh, për të tjerë…e Jetoni s’e di që, në të vërtetë, i urren çdo ditë, nga pak, çdo ditë, njerëzit e tij, ata që e bëjnë të duket katundar, i zgërdhirë në sy e përreth. Poezia është armë, është armë flori, është mjet modern, me shkollë, për të çarë tej për tej si me shtizë, atë botë që e shtrëngon për fyt, atë bollë të ngjallmë që i rri gjerdan…poezia është petku i ri, e bën bashkëkohor dhe e fut ndër shokë. Shkruan si në jerm: ah, shtëpi, me pullaz të praruar nga rrezet flori; ku rriten njerëzit e mi, të dashurit e mi!!! Kam mall!!! Për ditën e re, për barin që mbin, kam mall, o Tiranë pa jetë, kam mall, për blegërimë. E si mund të jem njeri i plotë pa qëllim? E si mund të jem poet? Poeti është perëndi dhe duhet të heqë dorë sot, më datën tetë të muajit të tetë për mendime të ngushta si pus, për gjëra pa vlerë si luksi i pështirë i një vajze pa mend, duhet të jetë i thirrur si njeri i perëndisë ( a për ideal!), për gjëra të mëdha, për të ndryshuar një botë! Po ai thjesht ndjen ngushtësirë, një jetë që s’i rri mirë, e prerë keq, në ditën më të rëndësishme sillet si dash, të flijohet për njerëzinë, për paqen në botë, hahaha…pa paqen e tij, me luftën në shpirt, e të mos u avitet syve si vaj të vajzës së mbrapshtë që e fton në mëkat…në paqe pa luftë…ai ka lindur poet, e duhet të mos tundet kollaj. Si t’ia bëj, këlthet, o konkretja Vilmë, sa shumë më pëlqen!!! Ah, kjo botë dilemë, të jetë materia a shpirt? Të jetë ferr a parajsë?! Djall a perëndi?! Apo mos diç i ndërmjetmë?!

9

S’lëziv gjethi në fshat; vapa ngjitet në mish e pjek flokët si kashtë, të therin gjethet e misrit të lartë; ditën e hënë, datë dhjetë, Jetoni mbledh kallinj në fushë; për të marrë dy tri lekë, për një palë pantullë, kur të vijë shkolla prapë; një këmishë të ngrirë për Vilmë, i duhet të duket më mirë, i ka dalë një vit, për të holluar shtatë, për të veshur shtatë, për të hyrë në vrimën e murit kështjellë; i duhen një palë pantullë stofi të butë si mëndafsh, e një këmishë me kollë në fyt, ta qepë në fshat; te e gjora Linë, që pret, se një ditë, shkollari i ditur, me mend, që del në gazetë, do ta marrë për nuse në qytet; e ia qep për gjithë natën një këmishë, e arnon brekë; vetëm të vijë, të hyjë në derickën nga kopshti i shtëpisë; ta presë nën pjeshkë; me cigare në grykë; ta presë i menduar si poet; të dashurën faqekuqe, e buthëbutë; e ndërsa pret pantullë, e brekë me modë, bren mendjen hollë e hollë, se si të ketë eksperiencë, të dijë si bëhet seks; a ka më mirë se këtu në fushë, në brinjë, ta mbërthejë kët’ Linë, të mjerën Linë, që e mban për perëndi; a vjen pasdite nga koritë; a vjen për me mbledhë mollë, a vjen me mbajt dhitë? A vjen? Fytyra e purpurtë e sheh një dritë në ardhmëri; një rrugë të gjatë të shtruar asfalt, deri larg; edhe pse s’ka dalë kurrë nga fshati me pullazë të ramë, e s’ka marrë as tren e autobusë; e sheh një fat që ia bën me dorë; e s’mund t’i thotë jo; është ditë e saj; ditë gushti i nxehtë; kur piqen në bark rrejtë e rrenat në qiell; e s’mund t’i thotë jo djalit sy zjarrë; që ka kokën plot e ka parë botë, deri në Tiranë…po, po, më prit, te shtegu përmatanë, ku nuk na sheh njeri, në të dalë; atje më prit, e fsheh sytë…kthehet te pantullë; i lëmon, i fërkon me dorë, se aty e mban djali pasurinë; atë që i duhet asaj për të bërë shtëpinë; për të bërë fëmijë; e për t’i lënë shëndenë këtij vendi me baltë; i përkëdhel brezin e gjanë…këtu Jetoni është i dëshiruar si Vilmë; çfarë bote, qesharake sa s’ka, diku je një tullë, diku je kala!!!

10

Trembej se mos fshihej pak Klajd e një grimë pabesi në dashurinë e tij, ndonjë Robertë që e fuste në thes, e lidhte me këmbë e me kokë, ia ndrydhte të ardhmen kulaç, i ndillte tragjedinë; po ai nuk ishte amerikan! Ai Linën nuk do ta mbyste kurrë, as me bar minjsh, e as me flibol, e si mundet një poet, me shpirtin e butë, të bëjë kërdinë në një vajzë të brishtë, të pastër si uji i kroit në dimër, as e çonte ndër mend; madje tani për tani e donte vërtet, e më pas kush e di, mund edhe të bënin bashkë jetë; tani për tani, do ta shtrinte në bar, atje në kodrinë, ku shihej deri në horizontin gjelbërim, aty ku shkruante toka poezi, e do ta shtrëngonte fort fort e fort; t’ia thithte ato buzë, që kuqëlonin gjak; në botën e tij tragjeditë pranoheshin veç në skenë, se jemi në Shqipëri; ku bëhet veç mirë, e mendohet veç për mirë; se unë jam bari, jam bir bariu i ndershëm, jam fshatar zemërflori, që e dua tokën ku jam rrit, e dua bagëtinë dhe dhitë, e gruan e mirë, e dua Linën si qingj qimebutë, tani për tani; sidomos, tani për tani; që bën vapë e çahet guri në fshat; tani për tani që më janë rreshkur trutë duke lexuar tragjedi; e dua si shërim; si limonatë, e dua për mall kur të jem larg; e dua këtë Linë me shalë të fryra pak, pak aq sa e fryjnë pazmin tim; e dua këtë Linë; edhe pse s’mund të parashikoj gjatë; e nuk më pëlqen fjala përgjithmonë; por tani për tani e di, që Lina ëshë grua për të qenë, për të bërë dashuri; për ta mësuar sesi…atje në kodrinë më pret, e sot bën kaq vapë; gjethet djersijnë, ditë e tridhjetë e gushtit të nxehtë….

11

..kur Lina la shtëpinë e u shtri në kodrinë për Jetonë…për ëndrën në gji për të lënë bukën e mistrit të pashirë, me ashkla që të zënë fyt, edhe pse cicërijnë zogj gjëkund dhe ajri është shërim…po duhet sakrificë, duhet shitur diçka për të blerë pak rehati qyteti, pak pallat, pak dritë e bukë gruri në darkë; e më shumë se shala e gjatë e gjoksi i butë; çfarë ka e vogla Linë për të falë?! Jetoni është dritë, është rrezëtim në fund të ditës me djersën në shpinë; është shtrat i butë, me sustë; ndaj në djall virgjërinë; sa t’ia vjedhin me përdhunë atje në fushë me grurë; në një ditë të prapë, kur turren si ujqër të uritur, ata që s’kanë ç’të humbin në fshatin e mbrapshtë; më mirë një Jeton dhe të ujitë me durim një ëndërr përmall, që ta mbajë gjallë kur balta t’i mbërrijë në gju, në dimrin kur fryn fëllimë e të mërren fytyrë e të egërson sytë…më mirë se kaq nuk mund t’i vijë kurrë, e pastaj Jetoni ka zemrën mal; është djalë i mbarë që mëson përtej; e do ta ruaj për vete sekret; do ta përkëdhelë gjoksin e saj e do ta mbaj në gji; pa e shitur në pazar; më mirë nuk ka; duhet pra ndërsyer sa pak ky djalë; duhet joshur me diç që kurrë se ka ndjerë; etja i duhet shuar sapak; e më mirë se shalë e ngjallme e gjoksi i ngrirë; më mirë se ky mall i lirë; ky mall origjinal; që do t’i dalë në ëndërr në Tiranë e do niset symbyllas të vijë; si dashi qorr, për t’i marrë erë; për ta provuar prapë; ka mendje të shkathët Lina në fshat; di ta mbajë për kapistallë demin e ri; që bren poezi; e lëpin romanë; di Lina në fshat ta tërheqë nga pak; me shalën e fryrë e barkun e zbrastë…

12

Jam në dilemë…jam mendjedyshë; a duhet ta prek këtë vajzë të mjerë; që vjen pas meje si dele shytë…a e dua vërtet? Po Vilmë e bukur në tiranë? E po biba Eldë? M’i morën mend…po sonte kam lënë takim; tek fshati në të dalë…në perëndim; tek koria ku kuqëlon një mollë; aty ku bari ka aromë të njomë; dhe Lina vjen me fustan të hollë; me kokën e këputur si degë në blerim; i varen flokët myshk i vrarë; si fllad që të përkund; e Jetoni ndizet pishtar; e s’mund ta mbajë dorën që ngjeshet mirë; në mish të bardhë e s’mund ta ndalë gjuhën e lagur deri në rrasht që lëpin si kau i ndërsy; s’mundet të ndalet më kur Linë e përpurtë e ngre si padasht;  e zbulon, o perëndi!, një kofshë deri tek rrëza enigmë që përvëlon; e dorën ia ngjesh mirë; edhe ashtu kokëulë; për në malin e lartë që i del në gjumë; ia mësyn me vrull…dhe vapa ulërin….kur çahet dysh; trup i vajzës gërshërë…ah, ç’shpërthim për të dy….në korien e fshehtë; kur gushti po mbyll sytë e shtatori po gdhin…

13

Ah stop! Stop! Në kapitull të dyshimtë, ç’është ky mllef për këta njerëz, ç’është ky acarim; pse dy të rinj duhet të bëjnë llogari, nuk ka kuptim…letërshkuesi nuk është i lirë, ka qëllim të mbrapshtë, është vetë me kufinj…Jetoni me Linën gushëbardhë mund të dashurohen si zogj a pëllumbë të bardhë. Letërshkruesi kapërcen një epokë me rëndësi, nuk jemi në shekullin e tij ku romantizmi është zgërdhirë e shndërruar në përrallë, letërshruesi nuk është mirë: Jetoni duhet të bjerë në dashuri dhe të bëhet i mbarë. Dhe pikë! Mos na mërzit! Nuk je ti që komandon, është Lina me Jetonë! Ata janë çifti i ri, nuk bëjnë seks si ç’na e pështiros ti, bëjnë dashuri dhe kanë të ardhmen në sy, gjithë dritë…ndjesë lexues me mend, hiq dorë, kjo rrëfenjë nuk është për ty…

14

 Natën djali ynë i mirë i ka vënë vetes detyrë të mbarojë sa pa gdhirë të tretin vëllim të Dombi e birë…e shpërgulet në tjetër jetë ndërsa macja e lëpin në surrat…pështyn…qit, e dreqi të mshiftë….si linda në këtë vrimë! (mos më ndëgjoftë kush!) as motra syshtizë që përgjon pas derë…sa herë gërrmon Jetoni në fletë, seç çilet një sy e seç kërcet një derë…më thuaj a shkruajte për mu?! A për partinë?! Ah, Jetonit i rri ngushtë kjo odë e mjerë, i rri shtrëngutë e gjithë kjo hapësirë…e i dhimset sa s’ka më ija me fustan si fugë e pantullë që fryn grurë në oborr e i vishen sytë…ka vite që nuk i fshehet në fustanë; po dikur…e ndjen se dikur…aty mbante një aromë bari të porsakorrë përzier me erë djathë e hirrë; e ndjehej i ngop kur i ngatërrohej nën fund…derisa një ditë e pa…atë që i prishi magjitë…e pa një mëngjes në bankën e gërvishë…atë kaçubë me flokë të larë e fund të ngushtë që hyri në klasë, me emrin Marjetë…mësuesen e parë që ia fryu trutë…ia shprishi magjitë…ia thithte ndër buzë fjalët në gjuhë letrare, me mbiemra shumë e folje të shtjelluara mirë; ia përpinte ndër sy fjalitë…se donte në të vërtetë me ditë, se nga vinte, e si jetonte kjo peri’, kjo femër e nxirë jo nga vapa që të pjek e të rrjep hundë, po nga plazhi me rërë e me det të kaltëremë; se nga vjen kjo që mbante syze me skelet me ngjyrë; si i vishte çorapet ngjyrë mish e si i mblidhte flokët topuzë; ajo ishte zbulim, ishte e para enigmë që mësyu me ngulm; e para që dashuroi me forcë çdo agim kur varte torbën me gjalmë të gjatë në qafë e vishte opingë; kur s’mungonte asnjë orë edhe nën acarin e thëllimtë me ngricë a me rrobat e qullta në shtrëngatë….aty, si hero i vogël, me dridhje deri në palcë, studionte topuzin e lartë, si kullë për pushtim; e ndërpriste me sytë e hutumë: si është rruga me asfalt? Po treni është i gjatë? Rrëshqet me kushinetë? Me leje zojush, me leje, dhe një herë…e mira Marjetë i avitej ngadalë e i kalonte gishtrinjtë ndër flokë: ah, Jeton; do t’i shohësh një ditë, të rritesh edhe pak…dorë e saj ishte ftesë në parajsë, ishte rrugë e shtruar si gjalpë në bukë të grurtë, sytë e mbushur si rrushi tajgë që piqej nën dardhë dhe hahej pa u bërë…ah, zonjushë, merrmë me vete zonjushë…natën ia shprishte topuzin në gjumë, i bënte foljet varg me flokë; e bëhej një tren i gjatë, me drita e ngjyra e uturimë që ikte larg…shumë larg…

14

Topuzi ishte synim; i pari synim në mendje të Jetonit çilimi që gdhinte në shkollë; te dera t’u pritë mësuesen e re; të bukurën Marjetë; ia çikte dorë; ia puthte dorë e gëlltiste si i pirë gjithçka përreth; me shkronja taborë e me numra si ushtri; ej; zonjushë, shikomë zonjushë, jam një mi i mjerë që ha dituri përnatë, në grazhd me qiri; vetëm e vetëm të më duash ti; ej, zonjushë a të thërras Marjetë? Se jetën po ma merr…Më shto sa të duash vargje në poezi, ma bëj poemë unë e them; të gjithën e them; e puth Migjenë; e përkëdhel Këngën e Gavril Darës së Ri; e shkund këmborë gjithë Kadarenë; mos u lodh; e vazhdoj pa ma treguar ti; jam lindur gabim në këtë fshat si vrimë; mes malesh si tunel; jam lindur gabim; merrmë me vete Marjetë…të ngulem në topuz si shtizë flori; më mbaj shërbëtorë; veç me merr…të lutem zonjushë; me leje zonjushë; unë e di; unë të gjitha i di…

…e ëmbla Marjetë, e dashura Marjetë, që deti i vendlindjes i shkëlqarte në sy; i qeshej si me dallgë bardhoshe kur shkruante në dërrasë; kur pyeste Jetonë; i fryhej me tallaz, e nxihej si sterrin kur zihej me drejtorë; e mjera Marjetë; hedhur aq larg, shtatë male larg det…e shtatë orë këmbë për të dalë në xhade…i visheshin sytë si me brymë; i pikon shkumë kur për muaj e javë nuk shihte shtëpinë; e bujte si jetime derë më derë në fshat…si atë ditë pranvere, kur shega kuqëlonte pas shtëpisë dhe kishte pjellë bardhoshja një kec…Marjeta e mbante në gji…e puthte në ballë…kecin vogërrak që blegërinte rrokje pa rimë…Jetoni i prekte sapak fundin e ngushtë e priste ta kapte sapak në gjunjë…në kupëzat si diell që edhe nënës ia kishte parë në të rrallë…kur vinte syrin në vrimë të dhomës përmatanë…atë ditë me diell e të qara fëmijësh…atë ditë të diele …në prill. Marjeta kishte ardhur mysafirë…e përkëdhelte kecin qurrash…motrat turrë i silleshin përqark për të parë një çudi…se kafsha mund të fërkohet me dorë…mund të puthet me mall…e të duhet shumë…kafsha që duhet për t’u ngrënë mish e për të të mbajtur gjallë…ija e sheh me turp e fshin herë pas herë fytyrën me kurriz të dorës së trashë…po si zor ta zbardhë …si zor t’i sheshojë rrudhat brazdë e mijëra e mijëra ditë me rreze sanxhak kur korrte grurë…e si zor ta fshijë barkun rrumbullak e tulëvarë që ka mbajtur barrë e mbas barrë…pa numër si shytë…si zor ta ngrejë gjinë e varur trastë ….si zor t’i ngrejë lart ata flokë…topuzi krylartë sulmon pa fjalë; nuk ka nevojë për poezi, se turret shpatë në sytë xixëllimë të tim atë…i mjeri njeri; vrarë lie në fytyrë e rrjepur duarsh nga sopata në pyll…i mjeri burrë që shpartallon gruan si ari natën në të ftohtë për të bërë një punë…sa për të bërë një punë e mos me fjetë kot…se asgjë në këtë jetë nuk jepet kot…e do një shërbim; e do një kujdes; e për gruan duhet trupi i tij…ta dijë se kush sundon dhe natën kur të flejë…ta dijë dhe në gjumë se ka zot….po ky topuz nursëz pse priret kaq lart..për ku është nisë…për ku…ia pret vështrimin përmes Jetoni s’e e ka frikë mos vritet Marjetë e butë…mos i bie përmes si ijes së mjerë dhe e lë me barrë…ia ngrin sytë e fryrë Jetoni i gjallë…se ia ka zët…sa shumë ia ka zët…burrërinë të atë…ka pjellë një oborr…që atë e vret…e rreshton si shumicë mes kapicës fëmijë…është biri i tetë..është i dhjeti fëmijë..a numri ka humbë dhe ai është një diç mes shalëve të gjithkujt…ai vështrim që vjell parti sa herë hap gojë: shprazet mitrolozë me fjalim paradë…me yje partizanë e biografi kuqëlimë…me testë në gji e kokën Lenin…edhe pse s’ka as katër klasë shkollë…po zbaton Marksin kur i hyp ijes së ngatë…shton sa të mundet popullsinë…me gazin në buzë e dashurinë për gjënë e gjallë…edhe mësuesja Marjetë duhet ta dijë se ai është me parti…dhe e do si vajzën e vet…si komunist pararojë do t’i shkruajë një letër për të në organizatë…ndaj duhet ta dojë…ta dojë si babë…mos t’ia shohë ashtu me merak këmbët zbathë e setrën e përmjerrë me bajga lopsh…mos t’i zërë hundët me dorë kur i kalon përshqitë…se i tregon partinë që ka dorë të ngrohtë e fuqi si ka…duhet të jetë e thjeshtë mos shohë për lart…se bujku ia qëndis në organizatë…mjafton një fjalë e kruar me kujdes; borgjeze nga nënë e babë e biografi me spec…mjafton për ta zbritur në bazë me kosë e bel në krahë…e të flerë me desh…duhet ta shohë me gaz kur e merr açë si bijë e i shprish topuzin shtizë, këtë duhet ta dijë…ç’më sheh si shtrigë; hiqmu sysh ti derr që pjell përvit…unë kësaj zonje prej qyteti do t’i mësoj partinë, se nga balta ka lind e jo nga topuzi përpjetë…unë kam të drejtë se jam i kuq; kurse kjo ka ngjyrë e nuk ka sy të mirë…pastaj fundngushtë e gjingritë…ku shkon? Unë mund të shkruaj relacion me gisht e pështymë…po më mjafton të vë vulë mbi plagë; është borgjeze kurvë…e pastaj detin e sheh me dylbinë…shtatë male kapluar e shtatë orë me kalë do t’i bëhen shtatëqind…ej ta marr atë jetë Marjetë, po s’fjete me partinë; po s’u bërë njësh; Syri i pjekur i Jetonit u bë shkrum; kur tata ia prishi topuzë në grazhd natën vonë e ia derdhi në kashtë magjinë…e mjera Marjetë u bë kurvë…kështu u tha: ishte kurvë; bridhte nëpër fshat për të fjetë me burrë…se ishte e përdalë…e nuk mund të rriste brez të ri; duhet të bëhej bareshë në mal; të dënohej për demagogji; t’ia prisnin rrafsh topuzë e gjunjët e rrumbullaktë; me pantullë në fshat; me pantullë e të flinte jashtë në kasolle; se ishte e përdalë…ishte shkollë për rininë, ishte fundërrinë; s’e donte partinë;  i duhej edukim…E qau Jetoni magjinë e përmjerrë dhe deshi të ikte larg me tren..të ikte tutje përtej…për të mos ia parë sytë…s’e ishte e pistë më si të gjithë; binte erë bajgë; e nuk kishte nder; Jetoni e qante natën në terr; e donte ta shqyente partinë që ia vrau Marjetë…po shët shët, o zot; gërvish në fletore poezi me trishtim; se ia kish bërë mirë; armiku hiqet si mik e të gënjen; duhet ta dijë; i thotë tata në darkë; duhet ta dijë; ai vetëm e provokoi, për ta kuptuar seç ish’; dhe i dolën në shesh kurvëritë; është i zgjuar yt atë Jetonë; ti pe atë natë se yt atë di si ta zbulojë armikë; e di se është me partinë; kështu ta thuash në fletorë; hë të ka tata djalë…

15

Eh, po Jetonin ku e lamë? Zbriti në Tiranë e pret topuzin me majë; Vilmën e ngratë që lulëzon përditë; Vilmën që verën e kaloi, medemek, si mjerane, në Athinë, me prind’; e malli iu ngjit në gjinj; se ka lindur e trishtë, ka lindur e trishtë; e kokën ia rrethonë si kumborë e tund; ah; shpirt sa të kam pritë; sa shumë të kam pritë; e ku? Hap sytë Jetoni i mjerë që s’di a duhet t’i thotë po njëlloj apo të zbythet pa folë; se është thëngjill; është tjetër botë; është diç me frikë; që ka një kuptim; e duhet me e ditë para se me mësy; nuk është një Linë hiç; një Linë pa kuptim; me kofshë e gjinj që jepen si mish; është frikë; është frikë; nuk është një Marjetë që s’e mbron njeri; është krahëngrohtë; është bythëngrohtë; ndaj e shtyn me stil; edhe mua malli më ka marrë; sa pak; edhe mua sa pak; i avitet qark rracë e vet, me ngjyra e dritë; me mendjen e fjetë; ej, shpirt, a na thërret ta festojmë vitin e ri shkollor; me pak shampanjë e konjak skënderbe? Hë Donikë, a na thërret? Pse jo; po më pikon pak trishtim, më lodhen pak sytë, a vjen? A vjen edhe ti, poet, se më shëron? Nuk ta prish ty, o muzë! E ka nisur shtatorë me libra e fletorë e turmë dije, turmë, libra kala, romanë në përvijim…i gjatë ky rrëfim për atë botë, me shumë poezi e retorikë, me ideal e qëllim, të formohesh si baltë, të piqesh si qeranikë, të marrësh formë, të bëhesh njeri i mirë, të futesh në kallupë e të kthehesh në hero; Jetoni po përpiqet me gjet shteg e rruginë që të çon atje ku bëhesh Yll …

16

Romanin Vilmë djaloshi ka frikë ta lexojë…ka frikë mos është pritë ku ngec, ku zihet si gaforre në rrjetë, ka dhimbje mos pritet në besë, ashtu si me Marjetë..vite tatëpjetë, kur e bënë fërtelë se s’ishte në territor të vet; ishte në territor të ri; me njerëz ziliqarë që ia thernë lavdinë e topuzin e lartë; e tash e tash…në këtë ambjent të ri, ku kurrë s’ka qenë e ku zien zili mos po e ndjellin në kurth; për ta bërë një mi; një mi të bardhë që sillet përreth me orë, me ditë pa mbërritur askund; mos është ai, pikërisht ai; eksperiment; ja si shndërrohet gjeniu katundar në një mi të bardhë; një mi që puth dorë e pëqi; një mi që rend për të kap kala e i mjeri se di se s’është punë për të…s’e di…mos është kurth kjo Vilmë; është mish i shtrenjtë e i rrallë; jo kofshëlinë….po sikur…çfarë?? çfarë?? Të jetë dashuri? Po nga e gjeti kjo Vilmë këtë ndjenjë? Kjo jargëtrishtim…kjo jargëjetim…me botën shtëpi? Vallë a mund të jetë kjo një Madam Bovari a një Anë Kareninë? E ç’ne? As s’i njeh e as s’i ka prek me dorë se e venë në gjumë…ia lodhin sytë, të bukurit sy që u shkon rimelë e vetullën ia harkon për një orë të gjatë, para se të gdhijë mbi tapetin mëndafsh…nga ta dijë? Pse duhet ta dijë?!

Pastaj ka një frikë të lashtë sa ai vetë, se mos, a mundet?!, mos vjen një ditë i ati me opingë e futet në sallën 116, bërtet si për dhitë: Jeton, u shtuam Jeton, ka festë, edhe një vëlla të pret në shtëpi; jot ëmë ka pjellë…ka frikë mos bëhen dhjetë e s’do ketë më vend; as shtrat, as karrige; ka frikë përnatë; a thua të jetë shterë ija plakë; a thua të mos i rrjedhë më gjak e ta mbyllë me shtypë atë vrimë të ndyrë që prodhon, pa fund, si fabrikë, qurrashë me gjunj të çjerrë që sillen pa brekë deri pesë vjeç; ka frikë mos ia bien rresh aty në auditor: Vilmë unë nuk jam jetim; kam atë që s’ke ti: vëllazërinë e gjerë që s’ka finit! Jam atmosferë; gjithësi; ah, Vilmë, që ma ke zili, do të duhet të pastrosh dorë sa herë të rrokin për qafë e të varen si leshterikë në duar e këmbë e imja rracë, e forta rracë, e gjallë….Ah, ajo e derë, në sallën 116, sa hapet e huton; mos shfaqet papritë, pabaft si ari me bletë mbi kokë e me dhi për dorë; mos shfaqen sytë e nxirë e gjoksi me kanotierë, t’u bërtitë; t’u bërtitë: hej, hej, u shtumë, u shtumë…një ushtar i ri, ka festë!!!

17

Po si mund të jetë ziliqar një poet…pa prit…poeti ka shpirtin e bardhë e në rrëzë dashurinë; të madhen dashuri për gjithsend e gjithbotë; për të gjallë e të pagjallë; për frymë e të pafrymë; si mund të ketë sy më tepër për gjësend se për ndjenjën në gji…a nuk është poet?! Kush e ka thënë se poeti është i mirë? Atëherë do të ishte shumë e thjeshtë kjo botë, o burra, në krye një turrë me shkrimtarë, që presin veç drejtë; po kush e pat thënë e kush e vendos se është i mirë i miri poet?! Jetoni jonë! Vërtet e do erën e ngrohtë po jo dimrin acar që ia zë derë e shtëpi…e mbyll në katër anë e i bren ditë; vërtet është zemërflori me gjethen e blertë me pyllin pa derrë e pa ari; po kur i zënë pritë e i turren me brirë; ah, thotë,  jam shpirt i butë, jam shpirt që nuk vras, po e gjithë kjo jetë më rri ngushtë; më merr frymë; kaq shumë fëmijë, kaq shumë përqark; e s’mund të jem një; kam lindur për një; të gjithë këta më vjedhin nga pak lavdi; më brejnë nga pak; ndaj i urrej e dua t’i fshij; se më bëjnë pis…si mundem t’i paraqes para të vetmes Vilmë: këta me shumicë jam motra e vëllezë; jam të gjithë të mitë; do kakarisë: i lumi ti, me një popull në shtëpi; i lumi ti! Do kakarisë; tim atë e kam pështirë; me shatë në dorë zbret pa gdhirë të mësojë rininë si duhet prashitë; si duhet me ditë me i shërby’ partisë; mos me e koritë kët’ emër me nder! E gjuan si skifter gjë të butë; mish të butë e natën e vret; e shkyen e shlet ijen barkthatë; e përlyt me fëmijë e ia mban shpinën kërrysë që të mos ketë sy për më tej; veç gardhit të vet; e zulmës që i sillet përqark; të lajë…të lajë…të arnojë…të përplasë për flokësh ndonjë…a shuplakë sa herë, e mjera, sa herë që merr mëri vetvete….nuk ia dua më as dorë të vënë në kokë…as këshillë: ik, larg, e mos u duk; këtu vdes pa lerë…

18

Si mund të jetë ziliqar një poet? Poeti ka shpirtin e bardhë e në rrëzë dashurinë; të madhen dashuri për gjithsend e gjithbotë; për të gjallë e të pagjallë; për frymë e të pafrymë; si mund të ketë sy më tepër për gjësendin se për ndjenjën në gji…a nuk është poet?! Po kush e ka thënë se poeti është i mirë? Atëherë do të ishte shumë e thjeshtë kjo botë, o burra, në krye një turrë me shkrimtarë, që presin veç drejtë; po kush e pat thënë e kush e pat vendos se është i mirë, i miri poet?! A është shpirtbardhë Jetoni ynë? Vërtet e do erën e ngrohtë, por jo dimrin acar që ia zë derë e shtëpi, e mbyll katëranë e ia bren ditë; vërtet është zemërflori me gjethen e blertë, me pyllin me derra e ari; po kur i zënë pritë e i turren me brirë; ah, thotë, jam shpirt i butë, jam shpirt që nuk vras, po e gjithë kjo jetë më rri ngushtë; frymën ma merr; kaq shumë fëmijë, kaq shumë përqark; e s’mund të jem NJË; kam lindur për njësh; të gjithë këta më vjedhin nga pak lavdi; më brejnë nga pak; ndaj i urrej e dua t’i fshij; se më bëjnë pis. Si mundem t’i paraqes para Vilmës: këta këtu me shumicë jam motra e vëllezër; jam të gjithë të mitë! Do kakarisë: i lumi ti, me një popull në shtëpi; i lumi ti! Do kakarisë! Tim atë e kam pështirë; me shatë në dorë zbret pa gdhirë të mësojë rininë si duhet prashitë; si duhet me ditë me i shërby’ partisë; mos me e koritë kët’ emër me nder! E gjuan si skifter gjë të butë; mish të butë e natën e vret; e shkyen e shklet ijen barkgërryer; e përlyt me fëmijë e ia mban shpinën kërrysë që të mos ketë sy për më tej; veç gardhit të vet e zulmës që i sillet gjithëkah; të lajë, të lajë, të arnojë, të përplasë për flokësh ndonjë a shuplakë sa herë, e mjera, sa herë që merr mëri me veten e vet. Nuk ia dua më as dorë kur ma vë në kokë, as këshillën: ik, larg, e mos u duk; këtu vdes pa lerë…

Pa prit: të futem në rreth e të kuptoj; dua të kuptoj; së pari kush jam e pastaj ç’kërkoj: i kthen sytë në pasqyrë e kqyr rrethin e plotë, të zi nën sy e pastaj flokët e pabindë gufuar përpjetë e buzën e çarë: jam një në njëmijë, jam një në një milion a më shumë katundarë a malësorë që zbresin në qytet e u bëhet ëndrra mullar për të qëndruar përherë në asfalt. Dua të të di kë kam dashtë deri më sot, të merrem me shpirtin; kë kam dasht; se jam shkrimtar, apo jo? Popërveç erës së mbrapshtë të fundit me hirrë, nuk ndjen asgjë, për askënd. E përplas kokën në pasqyrë: si ka mundësi?! A mund të jem poet, kur nuk gërvish një varg për motrën Mirë, të voglën Mirë që përmjerr në shtrat? Për ushtrinë me asllanë që gërthasin pa gdhirë për një sini me bukë? E bindet: e di; gjithmonë e kam ditë që mbrapa s’ka kthim, veç vdek! Unë dua të lexoj; aq shumë të lexoj; e në fshat libri është i mjerë; shëtit me flamurë e buri për t’u mësuar në kor në brigadë; pa intimitet; janë të gjithë për një e vetëm pa zot; në natyrë; ah, po, e di; dua të jem dru; i lartë si lis a plep; këtu jam njeri; atje jam natyrë; E gjeti vetveten Jetonë e tani mësyn qëllimin e ri: të mos kthehet mbrapsh; në asnjë mënyrë; t’i varet në qafë si guackë relikt të bukurës Vilmë që s’e kupton përparësinë; duhet shfrytëzuar truri i papjekë; i rritur në serë; që s’njeh pylla e derrë; duhen ngulë çaponjë sa pa u zgjuar të tjerë; këtë kërkon, i mjeri Jeton; të ketë pak fat; të paktën një herë; të jetë Jetoni një qytetar në karrierë; këtë kërkon…sikur…ah…sikur!

19

Oh çorbë…e gatuar nga të gjithë që të përlyt e të ngop. Të gjithë të mirë e të ndyrë të gjithë, në këtë klasë ku prijësi përshëndoshet dhe marshi është vetëm në një drejtim, rrethuar me njëmijë djaj. Në bankë të datës së dhjetë të muajit të dhjetë Jetoni prek Vilmën me mall, se është vajzë e tij dhe le të zgërdhihen zullapë e sydalë se si ka mundësi, si e çfarë i lidh këta të dy?! Etja e Vilmës për pak jetë të gjallë e zilija e Jetonit për pak artific, i bëjnë një çift unik, që sillet në fakultet haptazi, në dritë me diell. Jeton, i dashuri im, ma bëj një poezi, me metaforë e alegori, vetëm ti mund të përdorësh në një varg një thes me epitetë…Mos m’u lut o dritë, se më burojnë pa pritë. Oh, Jetonë, a të vij tek ti dhe e lemë kët’ shkollë, kët’ qytet të mbrapshtë e fshihemi në mal? E ke lexuar Dashnorin e ledit Çembërlen? Shët, se nuk ka dalë në pazar. Shët se nuk është për ne! Hahaha…ka seks budalla, ka seks. Gjyshja ka fshehur ca libra në frëngjisht, i ka mbyllur në një arkë, a do t’i shikosh? A vjen? O zot mos na shikojë njeri, o zot i madh, po më fton në mëkat? Kam sa të duash libra për ty, që askund nuk i gjen, po mbaji me kujdes, se na fik, më dëgjon. Tani e presin mirë në shtëpinë me oborr, gjyshja i tregon për rininë dhe kanë arritë, sa pak të flasin frëngjisht e të pinë të dy nga një gotë…shampanjë…në ditën e shtunë të muajit dhjetor, Jetoni harroi të shkonte për Vit’ të Ri, mbeti në Tiranë, në oxhakun me shiritë të kuq të vajzës Vilmë, pranë zjarrit të vërtetë, mbuluar me velenxë, mësonin për provim. E pranuan aty se Vilma rrezikon të mos kalojë në gramatikë. Hë djalë, i mençuri djalë, sille pak në vete këtë bijë, me këmbë në tokë, se ende s’e kupton se s’çan dot pa shkollë. Po, po, pa merak. E i flet pa pushim Vilmës së fjetë për lidhëzat të nënrenditë. Po vajza kupton pasthirrmat më mirë dhe fshihet pas syve të perënduar te xixëllimë e zjarrit bubulak. Ah sikur të mos dal më nga kjo derë, përsërit me vete Jetoni e me zë bërtet: gramatikë, rregull, gramatikë, që pleqtë t’i qetësojë.

Mbamë Jeton, mos më lësho kurrë! Unë dua të fle në krahët e tu, më ço në fshat, po deshe, më ço me bagëti, vetëm të ndjej erë njeriu. Do të jem me ty, kupton, ku të duash, do të jem me ty. Në djall, dhe shkelmon magnetofonin e ri, dhe mëndafshet në sirtarë e fustanet tantellë. Fsheh Jetoni me kujdes kanotierën me arnë, dhe kokën ngre me dinjitet. Ah, ta tregoj unë ty, bishtpërdhredhë, edhe pak. Dhe është e hënë, vit i pestë. Është bërë poet. I ka kënduar gjithë pyjeve përqark, dhe lumit me shkëlqim, dhe shpirtit fshatarak. I ka kënduar me ngazëllim, me plotësi, se është njeri i gjallë, me baltën origjinë.

20

Sërish e djelë na është. Viti 1988, është bërë poet. Ia tund gjithkujt librin si majë piramidë. Aherë me ngulm kërkon dorën e vajzës Vilmë, që i është dhënë me gjithë shpirt e brekë, pa pyetur për prind, që mbeten shtang. Po kjo kund s’është parë! Nga na mbiu ky djalë, i mjeri shërbëtor, kush i tha të ngrifet kaq lart; shkolla mbaroi, dhe dashuria ka kufi, ishte thjesht një mësim, një shoqëri e dlirë, tani secili në punë të vet, secili në rracë të vet, hajt marrsh në malësi, atje për edukim, të mësojë sesi milen dhitë, ta kuptojë sesi një vajzë relikt është pasuri e s’duhet me e prekë. Ta degdisim, ta dënojmë për imoralitet, i ati bërtet, atje ku ka nevojë partia, në mal, se dhe terrenin e njeh mirë! I mjeri djalë, i shkoi mundi kot, u shfry si tullumbac dhe Vilmës iu ngjesh rrodhë: Po dashuria jonë ku shkoi, më mbro zemër ti, i tund poezitë, një bllok të tërë, një mal me fjalë e mendime taborë…E dashur, unë nuk rroj dot pa ty! Më prit, Jeton, se nuk të lë kurrë, s’ka rëndësi në mal a në fushë, jam e jotja përgjithmonë, s’na ndan dot askush! Ah, të rinjtë mjeranë, Romeo e Zhuljetë, që kërkojnë një gotë helm me mjaltë, një pikë për të dy se nuk jetojnë dot të ndamë. Po, ja, që s’dalin dot mbi detyrat e nënës parti, e Vilmën e çojnë me mision të vështirë, sa më larg, në Kinë, se babai është servil i mirë e ajo si bishti nën dardhë, i njeh për dreq, gjuhë nga pesë a gjashtë; se ç’mund të bëjë një e vetmuar nëpër shtëpi, me libra kapicë, ku dituritë varen në llampadarë, të fliste përreth të paktën ato gjuhë, me gjysh a me gjyshe, a me raft; ej, dreq, po për shpirt, me e pytë donte të dinte veç malësisht, e të bënte dashuri me Jetonë, si ledi Çambërlen; sakaq vjeshtë na isht’, e martë, viti 1990. Ngrehinë e ngritur pabesisht po shembej thërrime, po tani?

21

Jetoni zbret nga malet me shpatë, si Skënderbe me brirë të ngrehur përlart. Ta fshijë nga dheu at’ farë të pështirë, me njerëz hardhucë e kurvarë; t’i zhdukë komunistët gomerë që e lanë në mal me bagëtitë, nuk pyet më as për babanë, me të kuqen testë të thartur si hirrë, të gjithë i dënon, u tund librat e pabërë, ata me inatin e fshehur në gji. Është i persekutuar, mjaft që e kanë degdisur në fshatin e tij; e të atin e ka pasur baba me shumë fëmijë, të vuajtur deri në kockë a në mishin e përparmë…

Na është ditë me shi, e mërkurë. Është data 9 janar. Ka kaluar do kohë… Ka zbritur në aeroport dhe vajza Vilmë, me mall dashurie të zjarrtë. Turret të gjejë më në fund Jetonë, se s’ka më kush t’i ndalë. Po ka ushtarë roje në parlament, s’mund të hyjnë do e kush do. E pret. Në lulishten përballë, me ligustra blerim, pret vajza Vilmë, Jetonë. E gdhin, a s’gdhin. Tamam se di. Po shkoi dita e shtunë e stina me të. Pranverë. Viti 1993. Djaloshi ishte i zënë deri në grykë, po dlirte padrejtësitë.

22

E ja më në fund i ka lënë takim, në hotel Ambasador. Në shtretër të butë mëndafsh. Në darkë. Ora 9. Në holl. E vajza s’e njeh. Ka kostum të firmosur të zi, e kollare të blertë. Me flokët pak më të gjatë e këpucë me shkëlqim. Ah Vilma e gjorë që mbeti jetim, i lëshohet në qafë si dikur. Pak etikë, i thotë burri serioz. Unë jam njeri publik. Mund të shkojmë në dhomë, aty do ta shohim kët’ hesap, ta ndajmë si s’ka më mirë. Jam bërë avokat këtë vit dhe punët më shkojnë fjollë. Nuk besonte rraca jote e mjerë se Jetoni mund të bëhej një ditë. Në dhomë ndër çarcafë e përfshin, e merr hak, e kthen parë e mbrapë, e shkund si zhapinë. E në fund: Kur të duash, moj zogë, mund të më çosh fjalë për takim. Mundësisht në fundjavë, po llogarite mirë, të mos jetë verë se do të jem jashtë. Merr një kalendar dhe shënoji ditët kur jam në dispozicion. Në të tjerat jam i zënë. Jeton, i dashuri im, po unë mund të vij në shtëpi, të rrimë gjithnjë bashkë. Si dikur. Ah, Vilmë, moj Vilmë torollaçkë. Që  mbete e fryrë poezi, s’ke qenë kurrë në ferr të kuptosh djallë. Vajzë e dashur, mund të të shërbej kur të duash në hotelë, mund të të ndihmoj, se nuk jam katil, si prindërit e tu, po jo më shumë. Të lutem mbaj vend, se s’po marr hak me të degdisë në mal a në burg, po tregohem zemërgjerë. Kështu në do, një takim me grafik, në emër të dashurisë, jam dakort. Unë jam tolerant.

23

Vilmë e gjorë mbledh syçkat mëndafsh, e s’është aq e zgjuar, medet, të kuptojë, se dashuria në ferr ka ngjyrë, ka gjithmonë parti, ideal, s’mund të jetë e lirë. Në ferr janë të gjithë mëkatarë dhe përleshen me cfurk: kush ka vrarë e pret litari, e më pas pjella në litar vret të tjerë. Ç’është kjo dashuri pa kuptim, e qelqtë, si sytë e zbraztë të së gjorës Vilmë, pa qëllim gjëkundi, pa drejtim, as me mua, e as me ata. Pa karrierë. Njeri dështak. Ç’është vallë ky lëmsh në këtë vend, pa të mbarë e të prapë, ku gdhin komunist e ngrysesh demokrat, kur pjella del kundër të atë, e lëmshi nuk ç’liret as në shtrat! Ç’të jetë ky vend ku ndërrohen fetë si paret në kuletë, më duhet e mbaj s’më duhet e shes, e partitë? Një fe e pabesë që pjellin perëndi e servilë, që shembin e ngrenë jetë. Në ç’vlerë besohet këtu mor aman? Në besën e lashtë të mbyllur në kanunë, a në shtyllën e trashëgimisë të bërë pis? Të përlytur të gjithë. Të pastër veç torollakë e gjeni, dy rraca në skaj të flakur matanë si pa nevojë, në një vend ku komeditë bëhen tragjedi dhe anasjelltë.

E gjithë kjo histori mbeti pa përrallë, pa fundin e madh me happy end, po ç’kuptim ka një Romeo e Zhuljetë në vitin ‘97? Ishte ditë pa ditë në një muaj të lagshtë, vjeshte të pështirë, me shi. Ç’histori e përlyer, pa kuptim…

Share This: