Ku je tani Magdalena?

 

 Tregim nga :Vasil Premçi

 

 Pas vdekjes së prindërve i humba shpresat për të mësuar shkaqet e vërteta që na kishin detyruar në vitet gjashtëdhjetë të banonim dhjetë vjet në dy dhoma të katit të parë të një ndërtese dykatëshe në Kalanë e qytetit të Beratit, njëra  prej lagjeve më të vjetra të gadishullit të Ballkanit.  Kisha mbaruar klasën e katërt fillore ndaj kohën më të  madhe e kaloja pas lodrave të ndryshme dhe prapësirave të moshës, që shqetësonin prindërit dhe komshinjtë, të cilët nuk nguronin të na bërtisnin, sa herë na shihnin, njësoj siç tremben pulat në një kopsht me të mbjella. Por, për fatin tonë, dy prindërit e mi, të zënë gjer në grykë me hallet e përditshme, ishin si mysafirë në shtëpinë e tyre, sepse dilnin pa zbardhur mirë dhe ktheheshin në mbrëmje vonë. Nëna e babait, gjyshja, ishte shndërruar për ne, pesë fëmijët, edhe në nënë edhe në gjyshe, çka nuk na pengonte  të  mbyllnim veshët para fjalëve nën zë që i pëshpërisnin shoqet e saj në oborr:

  -Zonja Dhoksi, flitet se të mëdhenjtë e Bashkimit Sovjetik janë grindur me atë të madhin tonë. Si do të venë punët më tej?

Gjyshja ime bënte një gjest të pakuptimtë duke vendosur në formën e një hinke pranë veshit pëllëmbën e dorës së djathtë, kinse nuk dëgjonte mirë . Ndërtesa dykatëshe në të cilën ishte vendosur familja ime i përkiste një çifti të  vjetër beratas, që kishin një vajzë, Magdalenën. Atë vit ajo  priste si në ethe ardhjen e shtatorit për të vijuar studimet në Universitetin e Tiranës. Vajza binte menjëherë në sy për bukurinë e saj. Kishte një trup të hajthëm dhe një fytyrë me   tipare fëminore që të kujtonin petalet e brishta  të luleve. Vështrimi i syve të saj të zinj, ku vetëtinte një dritëz si refleksi i rrezeve të diellit mbi kokrrat e ullirit, shpërndante një ëmbëlsi e mister që të tërhiqte si magnet. Ecja e saj e shpejtë dhe e lehtë, të sillte para syve delikatesën e një puhizë pranverore që përkëdhel me ëmbëlsi  barërat e fushave. Çfarë bënte ajo midis luleve të saksive në pik të mëngjesit? Misterin që më mundonte dikur aq  shumë e kam kuptuar vite më vonë, sepse kur je  i dashuruar gjëja më e natyrshme është të flasësh me veten, pra me shpirtin tënd dhe  natyrën duke ëndërruar të ardhmen. A nuk i ngjan kjo gjendje thurjes së pëlhurës së dashurisë me fije mëndafshi? Avlëmendi është shpirti yt, ndërsa fijet e ndritshme, vetë dashuria që na bën të na shkëlqejnë sytë dhe të na duket me diell edhe një ditë e vrenjtur  me re shiu?! Por, në ato çaste vajza shijonte jo vetëm bukurinë e luleve të asaj vere të nxehtë, por edhe vallëzonte së bashku në flladin mëngjesor. Me të vërtetë ai çast ishte i magjishëm! Rasti e solli që në atë ndërtesë të banonin për një kohtë të shkurtër edhe dy rusë, të veshur hijshëm, njëri fare i ri, që nuk i kishte mbushur ende të tridhjetat, ndërsa tjetri, gati sa dyfishi i tij. Të dy ata  të krijonin përshtypjen sikur kishin zbritur drejt e nga hëna, sepse veshjet e tyre ishin të çelura, jo fort të ndezuar, gati ngjyrë qumështi. Rusi i ri, kishte një ballë të madh e fisnik, tipare të fytyrës që e tregonin njeri me zemër të madhe, sy në ngjyrë blu, me një vështrim të mbushur plot  mirësi dhe inteligjencë, flokët me onde, në ngjyrën e grunjrave të pjekur. Një cullufe floku rrebele që i binte mbi ballë e hidhte pas kohë më kohë me elegancë dhe me një shprehje të fytyrës, si të donte të largonte nga vetja diçka që edhe e besdiste, por që tek e fundit, ishte mësuar me atë. Rusi më i madh në moshë, ishte krejt i thinjur dhe mbante në çipin e buzëve një pipë të shkurtër ngjyrë qelibari që nuk e hiqte nga goja edhe kur bisedonte.Ai dukej sikur e kishte lidhur veten me zinxhirët e një dashurie të  heshtur pas profesionit të tij të mistershëm. Përveç rrobeve të hijshme dhe syzeve, dy rusët kishin edhe një tipar tjetër të përbashkët, mbanin mjekra të shkurtëra, aqsa për të riun, vite më vonë, kur njoha portretin e Çehovit, në jo pak raste përfytyrimet e mia, viheshin nën një pështjellim të vërtetë se mos në ato vite fëmijërie, kishte qenë novelisti i famshëm ose të paktën njëri prej  pinjollëve të fisit të tij. Rioshin e quanin Grigor Mihajlloviç Salikov, ndërsa më të vjetrin, atë që mbante cigarishten në cep të gojës, Sergei Semjonoviç Kurbatov. Të dy ishin piktorë dhe restauratorë monumentesh, që në atë kohë ne nuk e kuptonim vlerën e punës së tyre. Nuk e di përse, më i riu, u miqësua shumë shpejt me banorët e lagjes me të cilët përshëndetej gjithëheret me atë  përzemërsinë dhe buzëqeshjen e çiltër që nuk i ndahej nga fytyra. Ndoshta sepse emri i tij kishte një shkurtësi si në shqip; Gori, nisën ta thërrasin me lehtësi, si të ishte një banor i hershëm i lagjes. Kur sjell në kujtesë ardhjen e çuditshme të dy rusëve në njërën prej lagjeve në zemër të kështjellës mijëravjeçare, nuk mund të mos kujtoj vizitën e papritur të shkrimtarit të njohur rus Ilia Erenburg, në vitin 1945, në kërkim të një tabloje të Rembrandit, e mbiquajtur “Çifuti shëtitës”, në të cilën pasqyrohet gjendja emocionale e një plaku që vuan nga trishtimi, ngashërimi e lodhja. Gjurmët dhe hulumtimet këmbëngulëse e kishin çuar dijetarin e famshëm rus në qytetin e vjetër të Shkodrës…Me të vërtetë shtëpia dykatëshe e Magdalenës kishte një arkitekturë klasike dhe ishte hijerëndë, por nëse prindërit e mi vendosën të banonin aty, për shkak të qirasë së ulët, kriteri përzgjedhës i rusëve nuk kishin qenë paratë, por pozicioni i volitshëm i saj pranë njërës prej tri kishave të vjetra të lagjes, aq shumë e pasur me gdhendjet, ornamentet dhe piktuart e vjetra me vlera të rralla artisike dhe historike. Në ato vite atmosfera politike po e rrudhte gjithmonë e më shumë rolin e kishave dhe të besimeve fetare. Brezi i ri edukohej me ndjenjën e përbuzjes për kultet fetare, ndaj gjithmonë e më pak besimtarë vizitonin kishën dhe ca më pak kryenin ritet  fetare, me përjashtim të njerëzve të thyer në moshë. Mbaj mend se në mjaft ambjente të kishës, të rinjtë kishin ndërtuar ringje boksi në të cilat, për orë të tëra, provonin forcën duke shkëmbyer grushtet që binin në fytyrat e tyre si breshër. Gjatë muajit korrik, dy rusët nisën të vizatonin, nga mëngjesi në mbrëmje, ikonat me motive fetare dhe gdhendjet zbukuruese midis hapësirave të brendshme të kishave. Grigor Mihajlloviç Salikovi jo vetëm kuptonte, por  edhe fliste shqip, sigurisht plot gabime. Nën hijen e një mani të madh që mbulonte oborrin para mureve, ai vendosi mbi këmbalec një telajo dhe nisi të pikturojë pamjen e jashtme të kishës së “Shën Triadhës”. Të nesërmen, rrugica me kalldrëm, që u hodh në telajon e Grigor Salikovit sykaltër, më shëmbëlleu si shtylla kurrizore me hala e  një peshku gjigand, pastaj portën e shtëpisë dykatëshe dhe, një ditë tjetër, vetë të zonjën e saj, bukuroshen Magdalena.  Gjatë muajve të verës ne fëmijët ishim të lirë dhe bënim çfarë të donim. Por në ujërat e Osumit, meqenëse ishte pak më larg, laheshim vetëm të shtunave dhe të dielave. Zakonisht paraditja kalonte duke rrëshqitur me govatë në rrugën me kalldrëm para hyrjes kryesore të kalasë. Gurët dukeshin si dhëmballa të ngrëna dhe shkëlqenin nga rrezet e diellit. Unë, Koli dhe Fomsi, mbartnim një govatë të vjetër deri në pjerrësinë e rrugës dhe, pasi lagnim me shurrë llamarinën e saj të vjetër, por edhe kalldrëmin me gurët e ngrënë, ca duke e shtyrë, ca duke rrëshqitur përmes britmave të gëzimit, fluturonim deri poshtë lakadredhave të  saj. Më parë më duhet të sqaroj se, emrin, Fomsit ia kishte vënë  xhaxha i tij, që kishte emigruar vite më parë në Angli. Por sa shumë krenohej ai me atë emër! Përfytyrojeni klasën tonë me emra djemsh: Taqi, Kiço, Kristaq, Dhimitër, Llazar, etj., dhe mësuesit që i drejtoheshin atij:

  -Le të dalë në dërrasë Fomsi! Ose, kur klasën tonë e pushtonte ndonjë tollovi e zakonshme:

  – Kush bën zhurmë atje? Ti, Foms?

 Një ditë plani ynë dështoi, sepse Fomsi nuk kishte pirë ujë, ndaj nuk ishte në gjendje të urinonte mbi kalldrëm. Por, nuk më thoni: mund të niset një makinë pa karburant?

Koli u tregua i ashpër dhe e akuzoi Fomsin se donte t’i binte qylit me shurrën tonë, ndaj i zemëruar nuk pranoi t’ia hidhnin të tjerët. Dihej, nëse nuk do të lagej  llamarina e govatës dhe kalldrëmi i rrugës, nuk bëhej fjalë për të rrëshqitur më shumë se dy-tri metra mbi gurët e tij. Unë i dola në krah Kolit sepse askush nuk duhej të shkelte rregullat e vendosura midis nesh; secili duhej të pinte në mëngjes herët sa më shumë ujë, që ta përdornim në formën e shurrës për të rrëshqitur në kalldrëm. U kthyem fytyrëzymtë pranë hyrjes së shtëpisë. Në bincën poshtë shkallëve që të çonin në katin e dytë strehuam govatën-karrocë. Bash në çastin kur hodha hapin për t’u futur në koridorin e shtëpisë, u ndesha me Magdalenën. Pa më dhënë asnjë shpjegim, ajo më mbërtheu befas kokën dhe më puthi me të shpejtë në buzë. Pas asaj puthjeje të papritur dhe aq të panatyrshme, sepse m’u ngjit një ndjenjë turpi, nga e cila u shërova, në mund të them kështu, shumë vite më vonë, pas martesës.

 -Jam e lumtur Toli!- dëgjova zërin e saj që fërgëllonte nga emocionet,- oh, sa e lumtur!

 Magdalena më puthi dhe atë çast m’u duk sikur kreu një rit, pa e patur mendjen çfarë kishte bërë, e nxitur nga një lumturi e fshehtë dhe një dëshirë marrëzie për ta ndarë atë çast gëzimi me një tjetër. U kthye pas me vrull dhe nisi të ngjitë shkallët plot ngazëllim. Aq shumë më rrahu zemra sa më dukej sikur do të më dilte nga kraharori. Ç’kuptim kishte puthja e një vajzë aq të bukur? Por sa e ndryshme ishte ajo puthje  nga ato që kisha provuar deri atë çast nga nëna ime, nga  babai dhe vëllezërit e mi! Lëre pastaj po ta krahasoja me pllaq-plluqet e  gjyshes sime fjalamane…Ç’ishte ajo puthje që nisi të më lërë pa gjumë, por më e dëshiruar se vetë ushqimi dhe gjumi? Nisa ta shoh fytyrën e Magdalenës nëpër ëndrra. Për shumë vite ajo do të ishte fanepsja e femrës së bukur në sytë dhe kujtimet e mia. Ka qenë një fat i madh  që njoha në jetën time një vajzë me një bukuri aq të rrallë! Gjëja e parë që kuptova pas asaj  gjendjeje dehëse ishte zbulimi se atë  ma shkaktonte vetëm silueta ose përfytyrimi i tipareve të Magdalenës. Të nesërmen në mëngjes Grigor Mihajlloviç Salikovi kishte vendosur të pikturonte kishën e Shën Triadhës në një plan më të përgjithshëm, ndërsa shoku i tij, Sergei Semjoniviç Kurbatovi, vijonte  të punonte në brendësi të mjediseve të kishës. Nuk e kuptoja përse në fytyrën e të dytit, pasqyrohej gëzimi i një kopraci që në fshehtësi të plotë sapo ka numëruar mijëra monedha argjendi. Me sa duket rolet ishin ndarë; ai pikturonte vizatimet e rralla brenda kishës,  ndërsa Grigor Salikovi nga jashtë saj… Në mbrëmje, ata uleshin në lokalet përreth, shtroheshin në biseda intime me banorë të vjetër, luanin shah, domino, me letra, duke pirë birrë, pije frekusese ose thjesht vetëm kafe. Përpara se të takohesha më shokun tim, Kolin, që nuk po i ndërpriste fishkëllimat e sinjalit tonë, si cicërima gushkuqi, poshtë shkallëve të katit të dytë, ndesha Magdalenën që nuk e di përse ua kishte mbërthyer sytë petaleve të luleleve. Në fytyrën e saj shquhej edhe afshi i një ndjenje të lumtur, por edhe i një shqetësimi të madh që e brente nga brenda dhe nuk e linte të qetë. Ndoshta për këtë arsye ajo më zuri rrugën dhe duke më vështruar drejt e në sy, më tha:

-Ah, ta dish t’i çfarë më ka ngjarë dje! Më puthi Gori, rusi! Ja, këtu në buzë!

Dhe vuri me të shpejtë mbi buzë  pëllëmbën e dorës së djathtë, sigurisht, jo për ta fshirë atë puthje, por për ta mbrojtur qoftë edhe nga puhiza e erës. Fytyra e saj ndriçonte nga një buzëqeshje e rrallë lumturie. Nga ajo gjendje e turbullt më nxori Koli të cilit i ishte bërë shpirti derr duke më pritur, ndaj kishte vendosur të trokiste në derën e shtëpisë sime. Me të parë atë, Magdalena uli kryet dhe doli jashtë në drejtim të këmbalecit që kishte ngritur Grigor Salikovi. Unë me Kolin rrëshqitëm pranë tyre. Dëgjova se si rusi, nisi t’i flasë me një zë të ëmbël fjalë të shkëputura nëpërmjet të cilave i shprehte admirimin  për bukurinë e saj. Më kot nisa të vras mendjen se çfarë mund të bisedonin ata të dy pranë njëri-tjetrit. Nuk ua vija veshin fjalëve të Kolit që më ftoi të argëtoheshim duke ndjekur  ndeshjen e boksit midis boksierëve të lagjes tonë dhe atyre të lagjes Mangalem. Ajo ditë ishte e thenë të shkonte siç kishte nisur, ndoshta edhe ca më keq, sepse kur  kaluam portën e shkatërruar të kishës së Shën Triadhës, Koli pikasi një fole grerëzash.  Me trimëri dhe pa e shkuar në mend dy herë, e qëlloi atë me shkopin që mbante në dorën e djathtë  për çdo të papritur. Kaq u desh që një trumbë prej  tyre të na vërsulej me furi. Meqenëse e kisha shtëpinë pranë, hyra pa u ndier në kuzhinë dhe pasi u armatosa me  të shpejtë me dy gota alumini, që i rrëmbeva nga tryeza, i futa në vend të dorezave në gjysmë grushtet e mbledhur dhe iu bashkova Kolit. Iu vërsula me trimëri ushtrisë së  grerëzave kudo që i shihja; në muret e kishës dhe  në shtyllat  e portës së shkatërruar. Ushtria e tyre jo vetëm  nuk u mposht, por erdhi dhe u shtua aq shumë, sa që shumë shpejt, nga pickimet që të jepnin dhimbje përvëluese, fytyrat dhe trupat tanë u mbushën me fëlltuka. Ia mbathëm si pula të lagura në panik nga fusha e betejës duke bërtitur.  Gjyshja nisi nga puna e mundimshme për të më nxjerrë thumbat helmues nga mishi, që të më lehtësonte sadopak dhimbjet. Përpiqej e gjora duke pëshpëritur nëpër dhëm

 -Fëmijë të prapë! E sheh çfarë ju gjen po të përdhosësh shtëpinë e Zotit?

 Edhe në sikletin që ndodhesha, nuk më durohej, por ia ktheja:

 -Nuk kemi ngacmuar shtëpinë e Zotit, por folenë e grerëzave!

 Duke u keqkuptuar edhe më keq, ajo truante me vete: – Fale o Zot të gjorin se nuk di çfarë flet! E quan shtëpinë e Zotit fole grerëzash! Pu, pu, pu!

Dhe bënte parreshtur kryqin për faljen e mëkatit tim.

Shpejt, duke parë se çdo përpjekje ishte e kotë, vendosi të më bënte banjë me ujë të ngrohtë.Fëlltukat e fytyrës dhe të pjesëve të tjera të trupit m’i leu me sherbet sheqeri.

 -Më shkoi dëm gjithë ai sheqer për ty që je shejtan me brirë! Nuk e meritoje të të lyeja me sheqer. Më mirë të të kisha lyer me m…!- më hakërrehej ajo.

Pasi piva një filxhan hashash, që gjyshja ma zjeu aty për aty, bëra një gjumë që, jo vetëm nuk do t’i ndieja më dhimbjet e grerëzave të mallkuara, por as  të shtënat e një topi.

 Në mbrëmje, kur u kthye im atë dhe mësoi çfarë më kishte ndodhur në betejën me grerëzat, nuk e mbajtën nervat, por m’u vërsul i zemëruar. Me sa duket britmat e tij kërcënuese, se do të më këpuste kokën si të zogut të pulës, u dëgjuan deri në dhomën sipër nesh në të cilën flinte Magdalena që i zbriti shkallët me një frymë.

Nuk jam në gjendje të tregoj shkakun që e detyroi tim atë të frenohet dhe të ngrijë në vend një copë herë të mirë si një permendore prej guri para asaj vajze, ndoshta nga bukuria e saj tronditëse ose nga që e njihte si pronaren e shtëpisë. Megjithë ndërhyrjen e Magdalenës, nuk shpëtova pa një shuplakë të nxehtë nga e cila më lëshuan sytë xixa. Një  çast të dhimbshëm m’u duk sikur u verbova për të gjithë jetën, por pak nga pak shikimi im erdhi e u normalizua. Të parën gjë që pashë ishte tavani, gjyshja që derdhte lot të hidhur mbi flokët e mi, pastaj nëna, atje tej, pranë sobës duke gatuar darkën dhe që qante pa zë. Vëllezërit e mi ishin mbledhur sa një grusht nga frika në njërin nga divanët e dhomës. Vajza bukuroshe iu lut e përgjërua duke i rënë në gjunjë tim eti që të mos më prekte  më me dorë. Gjatë natës, nuk e kisha mendjen te dhimbjet, por te puthja e Magdalenës. Ndonjëherë, më vinte të ulërija në kupë të qiellit ndaj padrejtësive të kësaj bote; përse i merr Zoti në mbrojtje përherë më të këqinjtë? Për shembull, shoku ynë, Fomsi, jo vetëm që  na e kishte bërë me hile, që  shpëtoi nga pickimet e grerëzave, por edhe nga druri që mund të hante nga prindërit. Çfarë i kushtonte Zotit të urdhëronte: Disa le të pickohen nga grerëzat, disa të tjerë mund të hanin atë që mbetej, drurin e prindërve! Por, ndoshta për këtë arsye gjyshja ime thoshte shpesh: Kali që zihet, shin lëmin! Pas pëllëmbës së tim eti dhe shpëtimit nga Magdalena, jo vetëm nuk iu  shmanga sherreve, por isha kreshpëruar aq shumë, saqë nuk më bënte syri tërr para kërcënimeve të moshatarëve, njësoj si ai hekuri që ka kaluar provën e zjarrit. Edhe pas disa ditësh zemrën e kisha të lënduar dhe  prisja të ndodhte diçka. Kisha frikë dhe druhesha nga e panjohura që prisja të vinte. Nisa të kridhesha në mendime i mërzitur dhe ngandonjëherë, më bëhej se dikush më kishte hedhur lakun në fyt dhe kërkonte të më mbyste. Më mbysnin përfytyrimet e një jete të re që më grishte, si dhe një ndjenjë e panjohur që edhe më hidhte përpjetë nga gëzimi, por edhe më trembte, shkurt, më tundej para syve një degë e gjelbër, me lule dhe gjemba bashkë. Më vonë, kur mësova për zakonin e fshatarëve të një krahine të Italisë që, për të nxitur gomarin të ecte me ngut, i vendosnin para syve një degë të gjelbër me gjethe, të cilën ai nuk mund ta arrinte kurrë, kam qeshur me trishtim për gjendjen time miturake dhe aq shumë të ngjashme. Sidoqoftë, askush nuk mund të më shkulë nga mëndja mendimin se për një adoleshent,  dashuria është ndjenja më e lumtur, por  dhe më e frikshmja. Kishte çaste kur drita e së vërtetës më godiste dhe m’i topiste vegimet e magjishme që më shkundëllonin mendimet si një furtunë që kërkon të shkulë me gjithë rrënjë lisat e mëdhenj të një pylli. Mos kisha ngatërruar ndjenjën e saj të mëshirës me dashurinë e një femre?! Po a nuk ngatërrohen kështu edhe stacionet në një rrugë të panjohur? Edhe tani, kohë më kohë, më ngacmon një dëshirë e brendshme të jem pranë bedenave të mureve të kalasë dhe atyre pamjeve, si pranë    një vendi të shenjtë, me një besim e shpresë marrëzie, se mos të gjitha vitet e shkuara, që më rëndojnë  mbi supe, mund të flaken tej si me frymën e shenjtë!  Ndonjëherë, guxoj e them me vete se ato çaste deliri nuk mund t’u shfaqen  të gjithë fëmijëve, por vetëm atyre që kanë fatin të jetojnë në lagjet e lashta si Kalaja e Beratit. Kur qëllonte të shiheshim në oborrin e madh të shtëpisë, Magdalena  më drejtohej e turbulluar duke ndjekur me vështrime nga kanata e hapur e portës se si fëshfërinte mbi telajo peneli i rusit Grigor Salikov: -Toli, nuk më thua, ku e kam lënë  brokën e ujit? Tani sapo e mbusha…

 Pas disa minutave, pasi i kishte rënë rreth e qark oborrit, njësoj si një gardelinë e mbyllur në kafaz, që kërcen brënda tij nga një tel në tjetrin, po vetë, si të kthjellohej nga ajo gjendje turbullimi, ia niste sërish:

-Toli, shpirti im, e gjeta brokën me ujë. Sa budallaqe jam! E kisha harruar te çezma pas portës.

 Një pasdite më ndaloi duke më hedhur një vështrim  aq të shpejtë dhe të ndritur sa që unë ula padashur sytë.

   -Kam një pyetje Toli,- si të duket Gori?

  Duke vëzhguar siluetën e Grigorit, që ia kishte marrë nëpër dhëmbë i gëzuar një kënge melankolike ruse dhe duke më vështruar më bisht të syrit, ajo priste  nga unë një përgjigje. Isha gati t’i zbrazesha plot duf,  kujtdo  që donte ta bënte të vetën këtë lloj bukurie, njësoj sikurse dikush do të guxonte të shpallte marrëzinë, që, këtej e tutje, dielli jetëdhënës do të ishte pronë vetëm e  tij.

 -Mirë, e kuptova çfarë mendon. Pa shih? Nga njëra anë kjo më gëzon, nga ana tjetër… t’i shpirt je ende i vogël! Mjaft i vogël për t’i kuptuar këto gjëra, ndryshe…

 Dhe befas, ndoshta për shkak të kuptimit të fjalës së radhës, që befas guxoi dhe vetëtiu fare pak sekonda me mendjen e saj, u skuq lehtë dhe gati iu muar goja. Pastaj bëlbëzoi disa fjalë që nuk munda t’i dëgjoj qartë. Por, në moshën e sotme guxoj t’i  përkthej sikur donin të thonin:

  -Ah, po të ishe  në moshën e duhur, nuk do të gjeja askënd tjetër në botë më të bukur dhe më të  mirë se  ti!

 Me siguri tani po më vështronte nga prapa. Po ku ta dija unë se vështrim i  saj  ishte i fundit?

 Në fund të muajit gusht askush nuk i pa më piktorët rus, Grigor Mihajlloviç Salikovin dhe Sergei Semjoniviç Kurbatovin.Por as bukuroshen Magdalena.Për vajzën në lagje flitej se kishte shkuar për studime në Tiranë. Ky lajm i fashiti shumë shpejt thashethemet. Por unë, dyshues siç isha gatuar, ndoshta i shtyrë më shumë nga kurreshtja,  kuturisa dhe u  ngjta në katin e sipërm për të parë dhe dëgjuar zërin e ëmbël të Magdalenës. Befas, m’u shfaq e ëma e saj, me një shami që e mbante pranë syve të nxirë nga të qarët, me të cilën fshinte kohë më kohë lotët. Më vuri njërën dorë mbi flokë dhe më pëshpëriti me një zë që i dridhej nga mallëngjimi:

 -Ah, biri im! Ma rrëmbyen vajzën! Ata… rusët!

Nuk mund ta harroj kurrë potretin e asaj nëne të gjorë që ishte mbledhur sa një grusht nga dhimbja!

Të nesërmen ndoqa  me kureshtje ardhjen e një oficeri të policisë që  bisedoi disa minuta me prindërit e Magdalenës. Pastaj, pasi mbylli hijerëndë bllokun e shënimeve,  u tha bashkëshortëve që kishin ngrirë nga pikëllimi:

-Sigurisht, rusët synonin dy Kodikët e Purpurt të Beratit. Por, aha, nuk i gjetën. Kur nuk i gjejmë ne, si mund t’i gjejnë ata? Janë të rrahur me vaj e uthull  pleqtë tuaj! I ruajnë si sytë e  ballit!

Pas pak, i rënë në mendime, si të ishte kujtuar për diçka të rëndësishme, shtoi duke u hedhur një vështrim  plot  keqardhje:

         -Ama, nuk u larguan duarbosh; e rrëmbyen që e rrëmbyen një thesar nga Kalaja! Atë, Magdalenën, gruan e Jezu Krishtit! Dhe u përpoq të buzëqeshë hidhur.

Ndoshta nga fjalët e tij, vragat e malit të Shpiragut përherë më shëmbëllejnë si rrëkezat e gjakut të Jezu Krishtit të kryqëzuar. Sa herë shoh muret e Kalasë, sjell ndërmend vitet e fëmijërisë  dhe atë, Magdalenën.

         Ku je tani Magdalena?

 

Share This: